การเลือกวาล์วอุตสาหกรรมให้เหมาะสมกับการใช้งานเป็นสิ่งสำคัญ ไม่ว่าจะเป็นอุตสาหกรรมน้ำมันและก๊าซ โรงไฟฟ้า อุตสาหกรรมปิโตรเคมี และอีกหลายอุตสาหกรรม ซึ่งวาล์วสำหรับอุตสาหกรรมก็มีให้เลือกด้วยกันหลายประเภท แล้ว ประเภทของวาล์วอุตสาหกรรม มีอะไรบ้าง? แต่ละแบบใช้กับอะไร? ACTCOM2000 ผู้จัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์เครื่องมือวัดและผลิตภัณฑ์ควบคุมกระบวนการสำหรับอุตสาหกรรมจะมาแนะนำ
9 ประเภทของวาล์วอุตสาหกรรม
เพราะวาล์วอุตสาหกรรมแต่ละประเภทถูกออกแบบมาเพื่อจุดประสงค์การใช้งานที่แตกต่างกัน แต่ละแบบก็มีโครงสร้างและกันทำงานที่ไม่เหมือนกัน ประเภทของวาล์วอุตสาหกรรมที่นิยมใช้งาน จะมีด้วยกันดังนี้
1. บอลวาล์ว
เป็นวาล์วที่นิยมใช้ในแทบอุตสาหกรรม ทำหน้าที่เปิด-ปิดการไหลโดยใช้ลูกบอลที่มีรูตรงกลาง เมื่อรูของบอลอยู่ในแนวเดียวกับท่อ ของเหลวจะไหลผ่านได้ และเมื่อหมุนบอลไป 90 องศาเพื่อปิดรู รูจะตั้งฉากกับท่อ ทำให้การไหลหยุดลง เหมาะสำหรับใช้งานในระบบท่อน้ำ ท่อแก๊ส ท่อสารเคมี
2. โกลบวาล์ว
ถูกออกแบบมาเพื่อใช้ในการควบคุมปริมาณการไหลโดยเฉพาะ ภายในตัววาล์วจะมีแผ่นกั้นและลิ้นวาล์วที่เคลื่อนที่ขึ้น-ลงในแนวตั้งฉากกับบ่าวาล์วเพื่อปรับอัตราการไหลได้อย่างละเอียด เหมาะสำหรับงานด้านการควบคุมไอน้ำ น้ำมันร้อน หรือในระบบที่ต้องการปรับแรงดันให้ลดลง
3. เกทวาล์ว
เกทวาล์ว หรือวาล์วประตูน้ำ ทำหน้าที่เปิด-ปิดการไหลโดยใช้แผ่นลิ้นที่มีลักษณะคล้ายประตูเลื่อนขึ้น-ลงเพื่อขวางหรือเปิดทางเดินของของไหล เมื่อเปิดสุด ลิ้นวาล์วจะเลื่อนขึ้นไปเก็บใน Bonnet ทำให้ไม่มีอะไรขวางการไหล แรงดันจึงไม่ตก นิยมใช้ในระบบท่อส่งน้ำขนาดใหญ่ ท่อส่งน้ำมัน หรือในโรงไฟฟ้า
4. วาล์วปีกผีเสื้อ
เป็นวาล์วที่มีลักษณะการทำงานคล้ายปีกผีเสื้อ คือใช้แผ่นจาน (Disc) ที่หมุนรอบแกนกลางในการเปิด-ปิดการไหล ใช้พื้นที่ติดตั้งน้อย น้ำหนักเบา และเปิด-ปิดได้รวดเร็ว เหมาะสำหรับท่อขนาดใหญ่และงานที่ไม่ต้องการความละเอียดในการควบคุมสูงนัก เช่น ในระบบส่งน้ำ, ระบบปรับอากาศ (HVAC) และในอุตสาหกรรมเคมีบางประเภท สามารถใช้ได้ทั้งงานเปิด-ปิดและควบคุมการไหล แต่ความแม่นยำในการควบคุมจะน้อยกว่าโกลบวาล์ว
5. เช็ควาล์ว
เช็ควาล์ว หรือวาล์วกันกลับ เป็นวาล์วที่ทำงานโดยอัตโนมัติ มีหน้าที่บังคับให้ของไหลไหลไปในทิศทางเดียวและป้องกันการไหลย้อนกลับซึ่งอาจสร้างความเสียหายให้กับอุปกรณ์อื่น ๆ เช่น ปั๊ม หรือคอมเพรสเซอร์ติดตั้งในระบบท่อเพื่อป้องกันความเสียหายจากแรงดันที่ย้อนกลับ มีหลายรูปแบบ เช่น แบบบานพับ, แบบสปริง พบได้ทั่วไปในระบบปั๊มน้ำและระบบท่อลม สำหรับแบรนด์เช็ควาล์วที่มีคุณภาพสูงและเป็นที่รู้จักคงหนีไม่พ้น Parker Valves ครับ
6. ไดอะแฟรมวาล์ว
เป็นวาล์วที่ใช้แผ่นไดอะแฟรม (Diaphragm) ที่มีความยืดหยุ่นในการควบคุมการไหล แผ่นไดอะแฟรมจะถูกกดลงมาเพื่อปิดกั้นการไหล ทำให้กลไกของวาล์วไม่สัมผัสกับของไหลโดยตรง เหมาะสำหรับงานที่เกี่ยวข้องกับของเหลวที่มีฤทธิ์กัดกร่อนสูง, ของเหลวที่มีตะกอน หรือในอุตสาหกรรมที่ต้องการความสะอาดเป็นพิเศษ เช่น อุตสาหกรรมอาหารและยา, เภสัชกรรม และการบำบัดน้ำเสีย
7. ปลั๊กวาล์ว
มีหลักการทำงานคล้ายกับบอลวาล์ว แต่ใช้วัสดุรูปทรงกรวยหรือกระบอกที่มีรูเจาะเป็นตัวเปิด-ปิดการไหล มีความทนทานและเหมาะกับงานที่มีแรงดันสูง นิยมใช้ในงานที่เกี่ยวข้องกับของเหลวที่มีความหนืดสูง, มีตะกอนปะปน หรือในระบบท่อส่งแก๊สและปิโตรเลียม
8. นีดเดิลวาล์ว
คือวาล์วที่ใช้สำหรับควบคุมปริมาณการไหลของของเหลวหรือก๊าซในปริมาณน้อย ๆ ได้อย่างละเอียดและแม่นยำ โครงสร้างของมันจะมีแกนวาล์วรูปเข็มที่ปลายแหลมคล้ายกรวย เมื่อหมุนแกนวาล์ว เข็มจะเลื่อนเข้า-ออกเพื่อปรับขนาดช่องว่างระหว่างเข็มกับบ่าวาล์ว ทำให้สามารถควบคุมอัตราการไหลได้อย่างละเอียด นิยมใช้ในงานที่ต้องการความแม่นยำสูง เช่น ระบบควบคุมแรงดันในเครื่องมือวัด, ระบบไฮดรอลิก, หรือในห้องปฏิบัติการ
9. แมนิโฟลวาล์ว
คือชุดวาล์วหลายตัวที่ถูกรวมอยู่ในตัวเรือนเดียว โดยทั่วไปมักจะเป็นวาล์ว 2 ตัว (2-way manifold) หรือ 3 ตัว (3-way manifold) หรือมากกว่านั้น วาล์วชนิดนี้ถูกออกแบบมาเพื่อควบคุมการไหลของของเหลวหรือก๊าซจากแหล่งจ่ายเดียวไปยังหลายจุด หรือจากหลายจุดมารวมกัน. นิยมใช้กับอุปกรณ์วัดแรงดัน เช่น เกจวัดแรงดัน หรือเครื่องส่งสัญญาณแรงดัน เพื่อแยกส่วนอุปกรณ์วัดออกจากระบบหลัก, ปรับให้เป็นศูนย์ (Zeroing), หรือปรับเทียบค่า โดยไม่ต้องหยุดการทำงานของระบบ
ประเภทของวาล์วอุตสาหกรรมที่นิยมใช้ จะมีด้วยกัน 9 ประเภทตามที่ได้อธิบายไปข้างต้น ซึ่งสามารถใช้กับอุตสาหกรรมหลากหลายอุตสาหกรรม แบรนด์วาล์วที่นิยมใช้ในอุตสาหกรรมชั้นนำและเป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายก็คือแบรนด์ Parker ที่นอกจากจะจำหน่ายวาล์วแล้ว ยังมีฟิตติ้ง เครื่องควบคุม มิเตอร์ ท่อ ระบบวิเคราะห์ และเครื่องมือต่างๆ ที่สำคัญด้วยเช่นกัน
