Friday, October 23, 2020
More

    ผ้าฝ้ายทอมือ บ้านดงน้อย ภูมิปัญญารุ่นสู่รุ่น แห่งกาฬสินธุ์

    การส่งต่อภูมิปัญญาหัตถกรรมจากรุ่นสู่รุ่น อาจมีให้เห็นไม่มากนักในยุคปัจจุบัน แต่ที่บ้านดงน้อย ตำบลห้วยโพธิ์  อำเภอเมืองกาฬสินธุ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ คือหนึ่งในชุมชนที่มีการส่งต่อภูมิปัญญาการทอผ้าจากผู้เฒ่าผู้แก่ สู่รุ่นลูกรุ่นหลาน

    ผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติ ของดีแห่งบ้านดงน้อย


    กลุ่มทอผ้าพื้นเมืองบ้านดงน้อย ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2537 โดยคนในสมัยนั้น แรกเริ่มทอผ้าขาวม้า ผ้ามัดหมี่ ผ้าพื้นสีเดียวไว้สำหรับตัดชุดเรื่อยมา และได้หยุดดำเนินการ จนถึงเมื่อปี  2545 กลุ่มแม่บ้านจึงได้รวมตัวกันจัดตั้งกลุ่มขึ้นมาอีกรอบเพื่อสืบสานวัฒนธรรมการทอผ้า และการสร้างอาชีพสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชน โดยใช้ชื่อกลุ่มอาชีพเดิม ตั้งอยู่บ้านเลขที่ 8 ม.3 ต.ห้วยโพธิ์ อ.เมือง จ.กาฬสินธุ์

    โดยมีสำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเมืองกาฬสินธุ์ สนับสนุนการจัดตั้งกลุ่ม มีสมาชิกรวม 20 คน สมาชิกได้ลงขันสมทบกองทุนคนละ 100 บาท ผลิตผ้าทอพื้นเมือง ประกอบด้วย ผ้าไหม ผ้าฝ้าย ผ้าเกล็ดเต่า เป็นต้น และในปี 2549 ได้จดทะเบียนเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชนทอผ้าพื้นเมืองบ้านดงน้อยหมู่ที่ 3 กับสำนักงานเกษตรอำเภอเมืองกาฬสินธุ์

    จากนั้น ปี 2554 มีการปลูกสร้างที่ทำการกลุ่มโดยมีการระดมทุนจากการจัดหารายได้จากการจัดโต๊ะจีนและได้รับความร่วมมือจากลุ่มพ่อบ้านจัดงานตีไก่ จึงได้ดำเนินการมาเรื่อยๆ และปี 2556 ได้รับงบสนับสนุนจากองค์การบริหารท้องถิ่นตำบลห้วยโพธิ์ เพื่อมาจัดกิจกรรมและฝึกอาชีพให้กับสมาชิก

    ต่อมาปี 2559 บ้านดงน้อยหมู่ที่ 3 ได้รับงบประมาณโครงการสัมมาชีพชุมชน ของสำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเมืองกาฬสินธุ์ จึงได้นำกลุ่มทอผ้าพื้นเมืองบ้านดงน้อย เข้าศึกษาดูงานการย้อมผ้าสีจากธรรมชาติ ชุมชนจึงได้นำความรู้และเทคนิคต่างๆ จากการศึกษาดูงาน มาสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ใหม่คือ “ผ้ามัดย้อมสีธรรมชาติ” เริ่มผลิตเมื่อเดือนสิงหาคม 2561 เป็นต้นมาจนถึงปัจจุบัน

    สีธรรมชาติสู่ผ้าทอท้องถิ่น    

    จากจุดแรกเริ่มด้วยแนวคิด “เกิดแต่ตม” คือใช้วัสดุในท้องถิ่นมาใช้ในการย้อม อาทิ ดินแดง และโคลนใต้บัว สร้างเป็นผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นชื่อของกลุ่ม “ผ้าหอม ย้อมดิน” และต่อมาได้มีการนำวัสดุธรรมชาติ เปลือกไม้ ดอกไม้ มาใช้เป็นวัตถุดิบในการย้อมสี และยังคงมุ่งมั่นในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ มีลายที่เป็นเฉพาะกลุ่มที่คิดขึ้นจากท้องถิ่น อาทิ ลายปลา เนื่องจากอยู่ใกล้ห้วยโพธิ์ ลำน้ำที่มีความอุดมสมบูรณ์ หรือลายดอกจำปาเนื่องจากในอดีตหมู่บ้านมีต้นจำปาใหญ่ตั้งอยู่ ฯลฯ

    นอกจากนี้ กลุ่มทอผ้าพื้นเมืองบ้านดงน้อย ยังเคยได้รางวัลนกยูงพระราชทานจากลายผ้าที่โดดเด่น และผลิตภัณฑ์ผ้าทอพื้นเมืองของกลุ่มได้รับโอทอป 4 ดาวจากทางจังหวัด และเตรียมพัฒนาต่อยอดการพัฒนาประสิทธิภาพการผลิตเพื่อรับรองการขอมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน (มพช.) ในปี 2563

    การส่งต่อภูมิปัญญาการทอผ้าจากรุ่นสู่รุ่น จากผู้เฒ่าผู้แก่ รุ่นยายสู่รุ่นลูกและหลาน ความสามัคคีกลมเกลียวของสมาชิกกลุ่ม จัดสรรแบ่งบทบาทหน้าที่ตามความชอบ และความถนัดของแต่ละคน

    โดยรุ่นยายจะทอหูกค้นเครือฝ้าย สืบเส้นฝ้ายทางยืน ปั่นหลอดเตรียมทอ ผ้าฝ้ายด้วยมือ ส่วนรุ่นลูกหลานทำเรื่องมัดย้อม และการตลาด ศึกษาคิดค้น ออกแบบลวดลายผ้ามัดย้อม และลายมัดหมี่ให้สวยงามและทันสมัย เตรียมสีธรรมชาติสำหรับย้อมผ้า และการย้อมผ้าอย่างมีคุณภาพและสวยงาม ดูแล ซ่อมบำรุงอุปกรณ์ทอผ้า จัดหาแหล่งวัตถุดิบในการทำสีธรรมชาติในชุมชน สนับสนุนกิจกรรมด้านอื่นๆ ภายในกลุ่ม วางแผนการตลาด ส่งเสริมการขาย และออกออกบูทตามงานต่างๆ และที่สำคัญคือ วางแผนการบริการจัดการกลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูล แก้ปัญหา ให้คำปรึกษา เพื่อให้ผลิตภัณฑ์ผ้าทอมีคุณภาพและการดำเนินงานของกลุ่มฯ เกิดความยั่งยืน


    The Mainstay

    นางดอกแก้ว เปี่ยวรัฐหิรัญ ประธานวิสาหกิจชุมชนทอผ้าพื้นเมืองบ้านดงน้อย .กาฬสินธุ์

    “การส่งต่อภูมิปัญญาการทอผ้าจากรุ่นสู่รุ่น รุ่นยายจะทอหูกค้นเครือฝ้าย สืบเส้นฝ้ายทางยืน ปั่นหลอดเตรียมทอ ผ้าฝ้ายด้วยมือ ส่วนรุ่นลูกหลานทำเรื่องมัดย้อม และการตลาด ออกแบบลวดลายผ้ามัดย้อม และลายมัดหมี่ให้สวยงามและทันสมัย”