Sunday, January 17, 2021
More

    ปัจจัยต่อการมีภาระหนี้สูงของครัวเรือนไทย บ่งชี้โอกาสในการเป็นครัวเรือนกลุ่มเปราะบาง

    สภาวะเศรษฐกิจและสังคมภาคครัวเรือนไทยในช่วง 7 ปีที่ผ่านมา พบว่า ระดับและประเภทของรายได้ครัวเรือน มูลค่ารถ-บ้าน และการใช้จ่ายเพื่อการท่องเที่ยว – บันเทิง มีลักษณะที่อาจจะสร้างโอกาสเป็นหนี้ครัวเรือนได้สูง

    สภาวะหนี้สินครัวเรือนขยายตัวสูงถึงปีละ 5.1%

    จากข้อมูลการสำรวจสภาวะเศรษฐกิจและสังคมของสำนักงานสถิติแห่งชาติ พบว่า แนวโน้มของสัดส่วนหนี้ครัวเรือนต่อรายได้ มีการขยายตัวอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา หนี้สินครัวเรือนเฉลี่ยในปี 2562 อยู่ที่ 3.5 แสนบาท และขยายตัวเฉลี่ยปีละ 5.1% ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ซึ่งเป็นอัตราการขยายตัวที่สูงกว่ารายได้ของครัวเรือน ทำให้สัดส่วนหนี้ต่อรายได้ทั้งปีเพิ่มขึ้นมาเป็น 98.6% ในปี 2562


    ปัจจัยการเป็นหนี้ของครัวเรือน

    ในปี 2562 ครัวเรือนไทยโดยเฉลี่ยมีรายจ่ายเพื่อการชำระหนี้แต่ละเดือน อยู่ที่ 23.5% เป็นการชำระหนี้เพื่อการบริโภค (รวมยานพาหนะ) 53.4% เป็นการชำระหนี้ที่อยู่อาศัยมีสัดส่วนที่ 18.8% จำนวน 1.5 ล้านครัวเรือน
    อีกทั้งยังพบว่า มีความเสี่ยงเพิ่มอย่างมีนัยสำคัญต่อการประสบปัญหาทางการเงิน เช่น การผิดชำระหนี้ หรือไม่สามารถชำระค่าสาธารณูปโภคได้ตรงกำหนด โดยครัวเรือนที่มี DSR สูงสุด 15% แรก (กลุ่มเปราะบาง) เฉลี่ยถึง 75.4% ซึ่งเป็นสัดส่วนที่สูงมาก

    โควิด-19 ส่งรายได้ของครัวเรือนไม่คงที่

    นอกจากภาระหนี้หรือ DSR ที่สูงแล้ว ครัวเรือนกลุ่มนี้ยังมีรายได้เฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 2.6 หมื่นบาทต่อเดือน ซึ่งนับว่าน้อยกว่ารายได้เฉลี่ยของครัวเรือน นอกจากนี้ ยังมีอัตราการออมและกันชนทางการเงิน ที่น้อยกว่าอีกด้วย ทำให้เห็นถึงความสามารถในการรับมือ ในช่วงการแพร่ระบาดโควิด-19 แม้ปัจจุบันจะมีมาตราการพักชำระหนี้ให้แก่ครัวเรือนที่ได้รับผลกระทบแล้วก็ตาม แต่วิกฤตโควิด-19 ยังส่งผลทำให้รายได้ครัวเรือนมีความไม่แน่นอนมากขึ้น และอาจจะกลับมาเป็นปัญหาได้อีกครั้ง โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง

    รายได้ครอบครัว หัวหน้าครอบครัว พฤติกรรมการจ่าย คือปัจจัยส่งภาระหนี้สินสูง

    EIC ใช้ Machine Learning แบบ Decision Trees เพื่อวิเคราะห์ถึงปัจจัยต่อการมีภาระหนี้สูงของครัวเรือนไทย และบ่งชี้โอกาสในการเป็นครัวเรือนกลุ่มเปราะบาง ด้วยลักษณะต่างๆ ของครัวเรือน เช่น รายได้ขนาดครอบครัว อายุหัวหน้าครัวเรือน จังหวัดที่อยู่ พฤติกรรมการใช้จ่าย โดยการทำ Decision Trees เป็นการประมวลผลหาปัจจัยที่มีผลอย่างมีนัยสำคัญต่อโอกาสการเป็นหนี้สูงแล้วนำมาแบ่งแยกกลุ่มครัวเรือนอย่างเป็นลำดับขั้นตอนเหมือนการแตกกิ่งของต้นไม้ EIC ทำการวิเคราะห์ดังกล่าวกับข้อมูลของครัวเรือนตัวอย่างจำนวนราว 1.5 แสนครัวเรือน จากข้อมูลการสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของสำนักงานสถิติแห่งชาติ ในช่วงปี 2556-2562 จากการวิเคราะห์เกี่ยวกับโอกาสที่มี DSR สูงสุด 15% แรก หรือ มี DSR อยู่ในกลุ่มเปราะบาง สามารถสรุปได้ดังนี้

    1. รายได้ยิ่งน้อยยิ่งมีโอกาสที่จะเป็นกลุ่มเปราะบาง และโอกาสจะเพิ่มขึ้นหากเป็นครัวเรือนพึ่งพารายได้จากการทำการเกษตร
    2. การมีรถและบ้านที่แพงเกินไปเพิ่มโอกาสการเป็นกลุ่มเปราะบาง
    3. การใช้จ่ายท่องเที่ยว-บันเทิงต่อรายได้ที่สูง เพิ่มโอกาสการมีปัญหาหนี้สูง โดยเฉพาะสำหรับครัวเรือนรายได้น้อย
    4. อัตราการออมจะช่วยลดโอกาสการเป็นกลุ่มเปราะบาง จากข้อมูลการสำรวจฯ พบว่า ในปี 2562 ครัวเรือนกลุ่มเปราะบางมีสัดส่วนสูงถึง 50.5% ที่ไม่มีการเก็บออมในแต่ละเดือน ขณะที่สัดส่วนของครัวเรือนไทยโดยเฉลี่ยจะอยู่ที่เพียง 27.4% เท่านั้น