ไข้เลือดออกเป็นโรคติดต่อที่เกิดจากเชื้อไวรัสเดงกี (Dengue virus) ซึ่งยุงลายบ้าน (Aedes aegypti) เป็นพาหะนำโรค โรคนี้สามารถพบได้ในทุกภูมิภาคของโลก โดยเฉพาะในเขตร้อนและเขตกึ่งร้อน ประเทศไทยเป็นประเทศที่มีอัตราการระบาดของโรคไข้เลือดออกสูงเป็นอันดับต้นๆ ของโลก ซึ่งสำหรับในประเทศไทยเอง ก็ได้พบการระบาดในหลายพื้นที่ ในครอบครัวของแต่ละบ้านควรเฝ้าระวัง และสังเกตอาการให้ดี ในบทความนี้ จะมาแนะนำความรู้ดี ๆ ว่าอาการไข้เลือดออก ระยะเริ่มต้นเป็นอย่างไร และมีวิธีป้องกันอย่างไร
ไข้เลือดออก เป็นโรคติดต่อที่เกิดจากเชื้อไวรัสเดงกี (Dengue virus) ยุงลายตัวเมียเป็นพาหะนำโรค โดยเมื่อยุงลายตัวเมียกัดคนที่ป่วยเป็นไข้เลือดออก เชื้อไวรัสเดงกีจะเข้าสู่ร่างกายยุง และเพิ่มจำนวนในต่อมน้ำลายของยุง เมื่อยุงไปกัดคนอีกก็จะปล่อยเชื้อไวรัสไปยังผู้ที่ถูกกัด เชื้อจะเข้าสู่กระแสเลือดและเริ่มทำลายเม็ดเลือดขาว ส่งผลให้เกิดอาการไข้เลือดออก ในระยะเริ่มต้น คือ ไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ ปวดกระดูก และอาจมีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย
มารู้ทันอาการไข้เลือดออก ในระยะเริ่มต้น
ระยะเริ่มต้นของโรคไข้เลือดออก มักเริ่มมีอาการภายใน 4-10 วันหลังจากถูกยุงลายตัวเมียที่มีเชื้อกัด อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่
- ไข้สูง 38-40 องศาเซลเซียส
- ปวดศีรษะ
- ปวดกล้ามเนื้อ
- ปวดกระดูก
- อ่อนเพลีย
- เบื่ออาหาร
- คลื่นไส้ อาเจียน
- อาจมีผื่นแดงขึ้นตามลำตัว แขน ขา
อาการไข้เลือดออก ในระยะเริ่มต้นเหล่านี้จะค่อยๆ รุนแรงขึ้นภายใน 2-3 วันแรก โดยไข้จะสูงอยู่ตลอดเวลา ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ ปวดกระดูก รุนแรงขึ้น อ่อนเพลียมาก เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียนมากขึ้น อาจมีผื่นแดงขึ้นตามลำตัว แขน ขา บางคนอาจมีเลือดออกตามไรฟัน เลือดกำเดาไหล ปัสสาวะเป็นสีเข้ม
การดูแลผู้ป่วยไข้เลือดออก ในระยะเริ่มต้น
- นอนพักผ่อนให้เพียงพอ
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ อย่างน้อย 8 แก้วต่อวัน
- รับประทานอาหารอ่อนๆ ย่อยง่าย
- หลีกเลี่ยงการอยู่กลางแจ้งในช่วงที่มียุงลายกัด
- หากมีไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ ปวดกระดูก รุนแรงขึ้น อ่อนเพลียมาก เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียนมากขึ้น อาจมีเลือดออกตามไรฟัน เลือดกำเดาไหล ปัสสาวะเป็นสีเข้ม ควรรีบไปพบแพทย์ทันที
การป้องกันโรคไข้เลือดออก
- กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย เช่น ภาชนะใส่น้ำขัง เศษวัสดุต่างๆ บริเวณบ้านและรอบบ้าน
- ใส่เสื้อผ้าที่ป้องกันไม่ให้ยุงกัด เช่น เสื้อแขนยาว ขายาว หมวก ผ้าปิดปาก
- ทายากันยุง
- ฉีดพ่นยากำจัดยุง
- การฉีดวัคซีนป้องกันไข้เลือดออก ซึ่งปัจจุบันมีวัคซีนป้องกันไข้เลือดออก 2 ชนิด ได้แก่
- วัคซีน Dengvaxia เป็นวัคซีนชนิดเชื้อตาย มีประสิทธิภาพป้องกันโรคไข้เลือดออกได้ประมาณ 50-60%
- วัคซีน CYD-TDV เป็นวัคซีนชนิดเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ มีประสิทธิภาพป้องกันโรคไข้เลือดออกได้ประมาณ 70-80%
สำหรับผู้ที่อยากป้องกันอาการไข้เลือดออก ในระยะเริ่มต้น สามารถเลือกใช้การวัคซีนป้องกันไข้เลือดออกให้กับเด็กอายุ 9-16 ปี จำนวน 3 เข็ม โดยฉีดเข็มแรก เข็มที่สองห่างกัน 6 เดือน และเข็มที่สามห่างกัน 12 เดือน
