ในวัยเด็ก หลายคนคงเคยผ่านประสบการณ์ความซุกซน ขี้เล่น ไม่ค่อยอยู่เฉยของเพื่อนๆ หรือแม้แต่ลูกของตัวเอง พฤติกรรมเหล่านี้อาจเป็นเพียงความซนตามวัย แต่บางกรณีก็อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคสมาธิสั้น (Attention Deficit Hyperactivity Disorder: ADHD) โรคทางระบบประสาทที่มีผลต่อการควบคุมสมาธิ พฤติกรรม และอารมณ์ ซึ่งพบได้บ่อยในเด็ก
เด็กสมาธิสั้น คืออะไร มีอาการอย่างไร ?
โรคสมาธิสั้น เกิดจากความผิดปกติของการทำงานของสมองส่วนหน้า ส่งผลต่อการควบคุมสมาธิ พฤติกรรม และอารมณ์ โดยจะมีอาการหลัก 3 ประการ ดังนี้
- ขาดสมาธิ:
- สนใจสิ่งเร้ารอบตัวง่าย
- จดจ่อกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งได้ยาก
- ฟังคำพูดไม่ต่อเนื่อง
- มักลืมเลือนสิ่งของบ่อยๆ
- ซุกซน อยู่ไม่นิ่ง:
- ขยับเขยื้อนร่างกายอยู่ตลอดเวลา
- วิ่งเล่นปีนป่ายไม่หยุด
- พูดแทรกผู้อื่น
- เล่นอย่างหุนหันพลันแล่น
- ควบคุมตนเองยาก:
- รอคอยคิวนานๆ ไม่ได้
- ขัดจังหวะผู้อื่นบ่อยๆ
- โมโหง่าย อารมณ์แปรปรวน
- พูดโกหกบ่อย
สัญญาณเตือนสมาธิสั้น
แม้พฤติกรรมซุกซน อยู่ไม่นิ่ง จะพบได้ทั่วไปในเด็ก แต่หากพบอาการเหล่านี้ร่วมกันเป็นเวลานาน ส่งผลต่อการเรียน การใช้ชีวิต หรือความสัมพันธ์กับผู้อื่น แนะนำให้พาลูกไปพบแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงโรคสมาธิสั้น ดังนี้
- เด็กวัยก่อนเรียน (3-5 ขวบ):
- วิ่งเล่นปีนป่าย ไม่หยุดนิ่ง
- สนใจสิ่งเร้ารอบตัวง่าย
- ฟังคำพูดไม่ต่อเนื่อง
- ควบคุมอารมณ์ยาก
- เล่นอย่างหุนหันพลันแล่น
- เด็กวัยประถมศึกษา (6-12 ขวบ):
- เรียนหนังสือไม่ตั้งใจ
- จดจ่อกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งได้ยาก
- มักลืมเลือนสิ่งของบ่อยๆ
- ทำการบ้านไม่เสร็จ
- สมาธิสั้น ส่งผลต่อผลการเรียน
- เด็กวัยมัธยมศึกษา (13-18 ขวบ):
- ขาดความรับผิดชอบ
- วางแผนจัดการเวลาไม่เป็น
- มีปัญหาการเข้าสังคม
- เสพสารเสพติด
- มีพฤติกรรมเสี่ยง
การดูแลลูกน้อยให้ห่างไกลสมาธิสั้น
แม้โรคสมาธิสั้นจะรักษาให้หายขาดไม่ได้ แต่สามารถดูแลและควบคุมอาการให้ดีขึ้นได้ โดยผู้ปกครองสามารถมีส่วนร่วมดังนี้
- สร้างบรรยากาศที่เหมาะสม:
- จัดมุมสงบสำหรับอ่านหนังสือ ทำการบ้าน
- ลดสิ่งรบกวน เช่น เสียงดัง ทีวี
- เก็บของให้เป็นระเบียบ
- ฝึกวินัย:
- กำหนดเวลาให้ชัดเจน
- สอนให้รู้จักรอคอย
- ให้ความสำคัญกับคำชม
- กำหนดกฎเกณฑ์และบทลงโทษที่ชัดเจน
- ส่งเสริมกิจกรรม:
- ส่งเสริมให้เล่นกีฬา
- ฝึกสมาธิ
- ฝึกทักษะการคิดวิเคราะห์
- ฝึกการทำงานเป็น
โรคสมาธิสั้น ไม่ได้เกิดจากความตั้งใจ แต่เป็นความผิดปกติทางสมองที่ส่งผลต่อพฤติกรรม การเรียน และความสัมพันธ์ การสังเกตและเข้าใจสัญญาณเตือน ร่วมกับการดูแลอย่างถูกวิธี จะช่วยให้เด็กสมาธิสั้นมีคุณภาพชีวิตที่ดี เติบโตอย่างมีความสุข และใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจ
